|
|
درباره مجموعه گزیده متون کهن فارسی
هدف فقط معرفی آثار است
25 خرداد 1389
گفتگو با:
اسدالله بقایی
|
|
پرداختن به آثار بزرگ ادبیات ایران همیشه مورد توجه بوده و صاحب نظران مختلف به کرات در گفته های خویش بر لزوم توجه به این آثار تاکید کرده اند.در سالهای اخیر امری که رسم شده این است که گزیده این آثار در قطع و جلد های مختلف منتشر می شود. برخی از این آثار دارای تحلیل و تفسیر هستند و برخی هم تنها انتخاب گزیده اشعار است.در اینکه این کار فرهنگی می تواند در شناخت مخاطبان و مخصوصا جوانان با این بزرگان نقش مهمی ایفا کند هیچ شکی نیست ولی اینکه برخی از این آثار تنها با هدف تلیخص از متون هستند امری است که ممکن است منتقدان آن را نپسندند.چندی است سوره مهر اقدام به انتشار گزیده متون کهن فارسی کرده است و تاکنون 3 کتاب از این مجموعه با انتخاب و تصحیح و تحلیل دکتر اسدالله بقایی؛ استاد دانشگاه با عنوان «گزیده تحلیلی-تشریحی شاهنامه فردوسی»،«گزیده آثار مولانا» و «گزیده دیوان سعدی» منتشر شده است.البته این کتاب ها با دو سبک تلخیص اشعار و تلخیص همراه با تحلیل و تفسیر آمده است.یعنی در کتاب «گزیده تحلیلی-تشریحی شاهنامه فردوسی» علاوه بر انتخاب، تحلیل و تفسیر هم صورت گرفته و در دو کتاب دیگر تنها تلخیص انجام گرفته است. به بهانه انتشار 3 جلد از این مجموعه، گفت و گو با دکتر اسداللله بقایی مسئول این طرح را بخوانید.
در ابتدا می خواستم در مورد هدف این کار و اینکه انتشار این مجموعه چه اهمیتی دارد نظرتان را جویا شوم؟
همان طور که مستحضر هستید اين گزيده در قالب طرح 120 گزيده از متون كهن فارسي در حال تهيه است و در نهايت قرار است به نوعي هزار سال ادب و هنر و متون كهن فارسي را به مخاطبان جوان معرفي كند. امروزه رجوع به متون كهن با آن حجم انبوه و شيوه پردازش و ويرايش قديمي براي جوانان خيلي جاذبه ندارد و يا امكان دسترسي جامع و مانع از نظر زماني و شرايط زندگي وجود ندارد. بنابراین ما در طرح 120 گزيده از متون كهن دنبال اين هستيم كه جوانان را ترغيب و تشويق و تحريص به مطالعه اين متون كنيم. لذا جز اينكه از هر كدام از اينها يك گزيده تهیه شود راهي وجود ندارد.
در انتخاب این گزیده ها تا چه حد سلیقه ای برخورد شده است؟
به هر ترتيب هر گزيدهاي با سليقهاي انتخابكننده صورت ميگيرد و غير از اين نميتواند باشد.
ملاک هایتان برای انتخاب این گزیده ها چه بوده است؟
ملاك ما انتخاب زيباترين و عميقترين فرازهاي آثار بزرگان بوده است. لذا براي شروع گزيده آثار شاعران را انتخاب كرديم ودر ادامه به متون نشر هم خواهيم پرداخت. تا به حال يك گزيده ای از شاهنامه فردوسي به صورت گزيده تحليلي ـ تشريحي منتشر شده است. يعني علاوه بر آوردن زیباترین اشعار فردوسی، شرحي هم براین ابيات آورده شده است. ولي در مورد دو مجموعه بعدي كه شامل «گزيده آثار مولانا» و «گزيده ديوان سعدي» است صرفاً تلخيص است.
چرا «گزیده آثار مولانا» و «گزیده دیوان سعدی» را همراه با شرح و توضیح ارائه نداده اید؟
براي اينكه مطالب سعدي و مولانا گويا بود و اشعار این دو شاعر به قدر كافي شيرين بود.علاوه بر این موضوع ميخواستيم اين دو نوع گزيدهسازي در كنار هم منتشر شود تا ببينيم اقبال عمومي به كداميك از اينها بيشتر است و جوانان و مخاطبان چه طرحي را بيشتر مي پسندند. لذا تقريباً يك محكي بوده است. به نظر من هر دو زيباست. شرح دادن يك ايرادي كه دارد باعث حجيم شدن گزيده ميشود.بنابراین در «گزيده آثار مولانا و سعدي» چون صرفاً تلخيص از ابيات است سعي شد فرصت بيشتري به ارائه خود متون داده شود.
در ادامه قرار است گزیده کدام شاعر و ادیب ایرانی منتشر شود؟
در حال حاضر مشغول انتخاب آثار عطار هستم. چون عمده آثار عطار خارج از ديوان اشعار اوست مثل «منطقالطير» و «تذكرهالاوليا»،لذا گزیده این دو کتاب بيشتر مورد توجه من هستند. در واقع شايد بتوان گفت يكي از زيباترين نثرهاي كهن فارسي را ميتوان در تذكرهالاوليا بدانيم. لذا يك تلخيص از اين كتاب آورده ميشود. در اين مجموعه گزيدهاي از منطقالطير هم آورده ميشود. من معتقدم منطقالطير عظيمترين اثر ادبي عرفاني فارسي است و به تنها بايستي در يك كتاب شرح و توضيح داده شود بنابراين ظرفيت خيلي بالاست حتي در مورد يك كتاب منطقالطير، ولي هدف ما در اين مجموعه 120 جلدي، تلخيص آثار است. مثلا داستان شيخ صنعان كه در منطقالطير آمده 50 صفحه شعر است كه در اينجا تلخيص آن آورده ميشود. خود اين قصه ميتواند به صورت يك كتاب و یا چندین کتاب نوشته شود. تازه با اين اتفاق يك قصه تمثيلي درون منطقالطير عطار شرح داده شده است و حال حديث مفصل بخوان از اين مجمل.
فكر نميكنيد با توجه به عرفاني بودن اشعار عطار اينگونه اشعار نياز به تحليل و تفسير داشته باشند؟
قبلاً هم عرض كردم با توجه به ساختاري كه ما تعریف كرديم هدف فقط معرفي آثار است و اینکه اینها با خواندن این گزیده ها جوانان را به مطالعه متون اصلي تشويق كنيم،بنابراین این کار ضرورتی ندارد. چرا كه حجم كتابها زياد ميشد. البته شرح و تحليل در جاي ديگر ضرورت دارد. شايد اگر اقبال عمومي به اين كتابها قابل توجه بود در ادامه شرحي بر اين كتاب نوشته شود. ولي در حال حاضر بيشتر معرفي آثار است. تا پي ببرند با چه دريايي روبهرو هستند.
بعد از انتشار «گزیده آثار عطار» باز هم به دیوان شاعران می پردازید؟
بعد از اين چهار کتاب، «گزيده خمسه نظامي» را در دستور كار قرار ميدهيم و بعد از آن به شاعران معاصرمی پردازم که قصد دارم تلخيصی از اشعار سهراب سپهري ارائه کنم.
اشاره كرديد به ده بسته فرهنگي، اين بسته های فرهنگی چه تفاوتي با هم دارند؟
در هر بسته ده زير موضوع فرهنگي تعريف شده است مثل هنر، علوم قديمه، علوم جديد، نشر قديم و جديد، شعر قديم و جديد. لذا اين تعريف بسته فرهنگي منظور همين زير موضوعها است.
منظورتان از هنر چيست؟
هنر به معناي عام آن از معماري، خطاطي، خوشنويسي، تعزيه و...چرا كه بايد اين مجموعه حتيالامكان جامع و مانع باشد. لذا در هر بسته يكي از شكلهاي مختلف هنر آورده ميشود. بنابراین اين مجموعه وسيعتر از شعر است البته وجه غالب شعر است چون فرهنگ ما بيشتر در شعر تجلي يافته تا در جلوههاي ديگر هنري ولي اين مجموعه محدود به شعر نيست. بنابراين گزيده شاهنامه فردوسي را ميتوان در بسته اول تحت عنوان شعر سبك خراساني بگنجانيم يا گزيده آثار مولانا يا ديوان سعدي ميتوان در بسته دوم تحت عنوان سبك عراقي جاي بگيرد. در واقع اين چهار كتاب چهار خانه از اين مجموعه را پر ميكند تا هدف غاييمان در آن طرح برسيم و وقتي اين مجموعه كامل شد ده بسته دوازدهتايي داريم كه هر كدام از اينها ديگر جدا از نظر موضوع يكسان ولي از نظر جملات متفاوت است. مثلاً در يك بسته سبك عراقي ما مولانا است ودر بسته ديگري سعدي است و در بسته ديگر مثلا نظامي است. در مورد سبك خراساني در يك بسته فردوسي است در بسته ديگر خاقاني است و به همين ترتيب كامل ميشود.
انتخاب این آثار بر چه اساسی است؟
اين آثار بر اساس اهميت متون موجود انتخاب می شوند مثلا در مورد سبك عراقي، ده جلد از آثار بزرگان اين سبك آورده ميشود از سعدي، حافظ و مولانا گرفته تا عطار، نظامي و غيره و همينطور بقیه اين گزيدهها به ترتيب اهميت آورده ميشود. منتها چون علاقه و تخصص شخصيام به متون نظم و نثر است لذا اول از شعر شروع كرديم.
بقيه موارد قرار است چه زمانی انجام شود؟
سازمان تبليغات، حوزه هنري و انتشارات سوره مهر كه اين طرح را اجرا می كنند قرار است اين موضوعها را به اهل تحقيق و محققان مربوطه محول كنند كه اين كار سرعت بگيرد. طبعاً بسياري از اين موارد به اشخاص محقق نياز دارد كه اين كار به خوبي صورت گيرد. در واقع با انتشار اين چهار جلد يك خودآزمايي صورت می دهیم تا ببينيم اقبال عمومي به اين طرح تا چه حد است. همچنين يك شاخص و نمونه براي ديگران از لحاظ سبك و سياق و حجم و طرح جلد و امثالهم فراهم ميشود كه ديگران بر اساس اين الگو كار كنند.
» نسخه قابل چاپ
» ارسال خبر برای دوستان
|
(خالی)
